Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) (Değişik: 18/4/2022-1/8/2025-18/5/2026) Bu Uygulama Talimatının amacı, 16 Ocak 2020 tarihli İhracat Genelgesi ve 18 Mayıs 2026 tarihli Görünmeyen İşlemler Genelgesi kapsamında Merkez Bankasına yapılacak döviz satış işlemlerinin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2- (1) (Değişik: 18/4/2022-1/8/2025-18/5/2026) Bu Uygulama Talimatı, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (İhracat Bedelleri Hakkında) (Tebliğ No: 2018-32/48)’in 12 nci maddesinin birinci fıkrasına istinaden yayımlanan İhracat Genelgesinin ihracat bedellerinin Merkez Bankasına satışına ilişkin ek ve geçici maddeleri ile 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 41 inci maddesine ve 7/8/1989 tarihli ve 89/14391 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın 10 uncu maddesine istinaden yayımlanan Görünmeyen İşlemler Genelgesinin “Döviz kazandırıcı işlemler” başlıklı 5 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3- (1) Bu Uygulama Talimatında geçen;
a) (Değişik: 1/8/2025) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan, İhracat Genelgesinin ek 3 üncü maddesindeki işlemleri gerçekleştiren ve İhracat Bedeli Kabul Belgesi veya Döviz Alım Belgesi düzenleyen bankaları,
b) DAB: Döviz Alım Belgesini,
c) (Değişik: 18/4/2022-18/5/2026) (Yürürlükten kaldırılmıştır.)
ç) (Değişik: 18/4/2022) Hizmet faturası: Yurt dışında yerleşiklere sunulan döviz kazandırıcı hizmetler karşılığı elde edilen döviz bedellerine ilişkin faturaları
d) İBKB: İhracat Bedeli Kabul Belgesini,
e) İhracat Genelgesi: 16 Ocak 2020 tarihli İhracat Genelgesini,
f) (Değişik: 18/4/2022-1/10/2026) İşlem Kuru: İBKB veya DAB’a bağlanan ihracat bedeli dövizin veya hizmet faturası ile belgelenen döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizin Türk lirasına çevrildiği gün Merkez Bankası tarafından saat 11.00’de ilan edilen döviz alış kurunu,
g) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını, ifade eder.
İhracat ve döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizin Merkez Bankasına satılması
MADDE 4- (1) (Değişik: 18/4/2022-10/6/2024-3/3/2025-18/5/2026) İhracat Genelgesine göre İBKB veya DAB’a bağlanan ihracat bedeli dövizin en az İhracat Genelgesinde belirlenen cari oran kadarı, İBKB veya DAB’ın düzenlendiği tarihteki işlem kuru üzerinden Merkez Bankasına satılmak üzere İBKB veya DAB’ı düzenleyen bankaya satılır.
(2) (Değişik: 18/4/2022-10/6/2024-3/3/2025-5/5/2025-18/5/2026) Görünmeyen İşlemler Genelgesi kapsamında döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizin satılması halinde bu dövizin en az Görünmeyen İşlemler Genelgesinde belirlenen cari oran kadarı bankaca Merkez Bankası tarafından ilan edilen ve işlem tarihindeki işlem kuru üzerinden aynı gün Merkez Bankasına satılır. Satış işlemi esnasında satışa konu dövizin döviz kazandırıcı hizmetlerden elde edildiği ilgili hizmet faturaları veya bu faturaların adedinin çok fazla olması durumunda fatura dökümleri ile aracı bankaya belgelenir.
(3) (Değişik: 1/10/2026) Banka nezdinde Merkez Bankası adına ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini hesaplar açılır ve bankanın bu Uygulama Talimatı kapsamında satın aldığı dövizler tam iş günlerinde saat 16.00’ya, yarım iş günlerinde saat 12.30’a kadar Merkez Bankasına bildirilerek toplu bir şekilde söz konusu hesaplara aktarılır.
(4) Merkez Bankasının hesabına aktarılan dövizlere ilişkin dekont, ekstre ve benzeri belgeler ile bilgiler ve döviz alışı yapılan tutarlara ait bilgiler bankalarca Ek-1’de yer alan bildirim formuna uygun olarak Merkez Bankasına aynı gün elektronik ortamda bildirilir.
(5) Banka tarafından Merkez Bankasının hesabına aktarılan dövizler, Merkez Bankasınca işlem kuru üzerinden satın alınır.
(6) Döviz alış işlemleri karşılığı Türk lirası tutarları Merkez Bankasınca bankanın EFT merkezine masrafsız olarak gönderilir. Saat 17.30’a kadar sonuçlandırılamayan işlemler için ise Türk lirası tutarlar bankanın Merkez Bankası nezdindeki zorunlu karşılık hesabına aktarılır.
(7) (Değişik: 18/4/2022-1/10/2026) Bu Uygulama Talimatı kapsamında Merkez Bankasına bir gün valörlü olarak transfer edilecek döviz tutarlarına ilişkin bankanın kendi muhabirine göndereceği döviz transferlerinde; pacs009 mesajının End To End Identification alanına “CIRCULAR”, Instruction For Creditor Agent-Instruction Information alanına “/BNF/ BANKA ADI CIRCULAR”, Creditor Account-Identification-IBAN alanına söz konusu işlemler için Merkez Bankasınca bildirilecek hesaba ilişkin IBAN bilgisi ve Creditor-Financial Institution Identification-BICFI alanına “TCMBTR2A” açıklamaları yazılır.
(8) (Değişik: 1/10/2026) Banka tarafından yapılan döviz transferlerine ilişkin tüm masraflar, aylık olarak toplu bir şekilde banka tarafından gönderilen camt.106 mesajına istinaden ödeme gününde saat 11.00’de Merkez Bankası tarafından ilan edilen döviz alış kuru üzerinden, takip eden ayın son iş gününe kadar Merkez Bankasınca Türk lirası olarak ödenir.
İşleme esas döviz cinsleri
MADDE 5- (1) (Değişik: 18/4/2022) Bu Uygulama Talimatı kapsamında gerçekleştirilecek işlemler, Merkez Bankasınca alım satıma konu olan döviz cinsleriyle sınırlıdır.
(2) (Değişik: 18/4/2022) Bankalarca Merkez Bankasına satışı yapılacak döviz cinsleri ABD doları, Euro ve İngiliz sterlinidir. Diğer döviz cinsleri üzerinden yapılan işlemlerde söz konusu döviz tutarları banka tarafından ABD doları, Euro veya İngiliz sterlinine dönüştürülerek Merkez Bankasına satılır.
Diğer hükümler
MADDE 6- (1) Bu Uygulama Talimatı kapsamında gerçekleştirilecek her türlü işlemin, suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin ulusal ve uluslararası standartlara uygun gerçekleştirildiğine dair kontrol bankalarca yapılır.
(2) Banka, bu Uygulama Talimatı kapsamında gerçekleştirilen işlemlerde bu standartların ihlal edildiğini tespit ederse durumu derhal Merkez Bankasına bildirir.
GEÇİCİ MADDE 1- (1) (Değişik: 5/5/2025-18/5/2026) (Yürürlükten kaldırılmıştır.)
GEÇİCİ MADDE 2- (1) (Değişik: 1/8/2025-18/5/2026) (Yürürlükten kaldırılmıştır.)
GEÇİCİ MADDE 3- (1) (Değişik: 1/11/2025-18/5/2026) (Yürürlükten kaldırılmıştır.)
GEÇİCİ MADDE 4- (1) (Değişik: 1/5/2026-18/5/2026) (Yürürlükten kaldırılmıştır.)
Yürürlük
MADDE 7- (1) Bu Uygulama Talimatı 03.01.2022 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 8- (1) Bu Uygulama Talimatını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür. EK:
1- İhracat Bedellerinin Merkez Bankasına Satılmasına İlişkin Form (Ek 1) İletişim Bilgileri : Hazine ve Kurumsal Operasyonlar Genel Müdürlüğü E-Posta : dkiihracat@tcmb.gov.tr Talimatın Yayımlandığı Tarih 03.01.2022 Talimatta Değişiklik Yapılan Tarih 18.04.2022 10.06.2024 03.03.2025 05.05.2025 01.08.2025 01.11.2025 01.05.2026 18.05.2026