İçeriğe atla

Mali Güç Tevsikine İlişkin Genelge (KM-2024/1)

GenelgeHazine ve Maliye Bakanlığı
Sayı
KM-2024/1
Tarih
12.06.2024
Yayım
Hazine ve Maliye Bakanlığı internet sitesi
Son Değişiklik
Eylül 2025
Son Kontrol
10.11.2026
Kitapta
s. 388
Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Genelgenin amacı, Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmelik uyarınca kıymetli madenler aracı kurumlarının kuruluş, şube açma ve pay devri izni ile bankalar haricindeki kıymetli madenler aracı kuruluşlarının faaliyet ve pay devri izni başvuru işlemlerinde mali gücün tevsikine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Genelge, 21/5/2007 tarihli ve 26528 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Genelgede geçen;

a) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,

b) Genel Müdürlük: Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğünü,

c) Yönetmelik: 21/5/2007 tarihli ve 26528 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmeliği ifade eder.

Kıymetli madenler aracı kurumu kuruluş izninde mali güç

tevsiki

MADDE 4 – (1) Kıymetli madenler aracı kurumlarının kuruluş izni başvurularında kurucu ortakların; en az Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer alan asgari ödenmiş sermaye tutarının şirketteki payları oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmeleri zorunludur.

(2) Tüzel kişi ortağın gelirlerinin tevsik işleminde kullanılabilmesi için, tüzel kişinin paylarının tamamına sahip olan mevcut ortakların başvuru tarihi itibarıyla en az 1 yıl süreyle söz konusu tüzel kişinin ortağı bulunması gerekmektedir.

(3) Tüzel kişi ortağın paylarının yüzde ellisinden fazlasına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde tüzel kişi ortağın gelirleri tevsik işleminde kullanılamaz.

(4) Tüzel kişi ortağın paylarının yüzde ellisinden azına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde, söz konusu tüzel kişinin gelirlerinin değişmeyen pay oranı kadarlık kısmının mali güç tevsiki için kabul edilmesi mümkündür.

(5) Tüzel kişi ortağın mali gücünü tevsik edememesi durumunda tüzel kişinin mevcut ortağı olan kişilerin mali güçlerini payları oranında tevsik etmeleri zorunludur.

(6) Mali gücün tüzel kişi ortak ve tüzel kişi ortağın ortakları tarafından birlikte tevsik edilmesi durumunda tüzel kişinin ortaklarının, tüzel kişinin tevsik ettiği miktar sonrasında kalan tutarın payları oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmeleri zorunludur. Kıymetli madenler aracı kurumlarının şube açma izinlerinde

mali güç tevsiki

MADDE 4/A- (1) Kıymetli madenler aracı kurumlarının şube açma izni başvurularında her bir şube için; kıymetli madenler aracı kurumu ve/veya kıymetli madenler aracı kurumunun mevcut ortağı gerçek ve/ veya tüzel kişiler toplamda en az Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer

alan asgari ödenmiş sermaye tutarının dörtte biri oranına karşılık gelen tutar kadar mali gücü bulunduğunu payları oranında tevsik etmek zorundadır.

(2) Kıymetli maden aracı kurumunun veya tüzel kişi ortağının gelirlerinin tevsik işleminde kullanılabilmesi için, tüzel kişinin paylarının tamamına sahip olan mevcut ortakların başvuru tarihi itibarıyla en az 1 yıl süreyle söz konusu tüzel kişinin ortağı bulunması gerekmektedir.

(3) Kıymetli madenler aracı kurumunun veya tüzel kişi ortağın paylarının yüzde ellisinden fazlasına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde tüzel kişi ortağın gelirleri tevsik işleminde kullanılamaz.

(4) Kıymetli madenler aracı kurumunun veya tüzel kişi ortağın paylarının yüzde ellisinden azına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde söz konusu tüzel kişinin gelirlerinin değişmeyen pay oranı kadarlık kısmının mali güç tevsiki için kabul edilmesi mümkündür.

(5) Mali gücün kıymetli madenler aracı kurumu ve ortakları tarafından birlikte tevsik edilmesi durumunda ortakların, kıymetli madenler aracı kurumunun tevsik ettiği miktar sonrasında kalan tutarın payları oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmeleri zorunludur.

(6) Tüzel kişi ortağın mali gücünü tevsik edememesi durumunda tüzel kişinin mevcut ortağı olan kişilerin mali güçlerini payları oranında tevsik etmeleri zorunludur. Kıymetli madenler aracı kuruluşu faaliyet izninde mali güç

tevsiki

MADDE 5- (1) Bankalar haricindeki kıymetli madenler aracı kuruluşlarının faaliyet izni başvurularında;

a) Başvuru sahibi tüzel kişinin ödenmiş sermayesinin başvuru tarihinden en az iki yıl önce Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde öngörülen asgari ödenmiş sermaye tutarını sağladığının ilgili Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin ibrazı ile tevsik edilmesi halinde mali güç tevsiki aranmaz.

b) Başvuru tarihinden iki yıldan daha az bir süre önce başvuru sahibi tüzel kişinin ödenmiş sermayesinin en az Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde öngörülen asgari ödenmiş sermaye tutarına artırılması durumunda başvuru sahibi tüzel kişinin veya ortaklarının söz konusu sermaye artışının asgari sermaye tutarına kadar olan kısmı kadar mali gücünün bulunduğunu tevsik etmesi zorunludur.

(2) Mali gücün ortaklar tarafından tevsik edilmesi durumunda, ortakların birinci fıkranın (b) bendine belirtilen tutarın payları oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmeleri zorunludur.

(3) Başvuru sahibi tüzel kişinin veya tüzel kişi ortağın gelirlerinin tevsik işleminde kullanılabilmesi için, tüzel kişinin paylarının tamamına sahip olan mevcut ortakların başvuru tarihi itibarıyla en az 1 yıl süreyle söz konusu tüzel kişinin ortağı bulunması gerekmektedir.

(4) Başvuru sahibi tüzel kişinin veya tüzel kişi ortağın paylarının yüzde ellisinden fazlasına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde tüzel kişi ortağın gelirleri tevsik işleminde kullanılamaz.

(5) Başvuru sahibi tüzel kişinin veya tüzel kişi ortağın paylarının yüzde ellisinden azına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde söz konusu tüzel kişinin gelirlerinin değişmeyen pay oranı kadarlık kısmının mali güç tevsiki için kabul edilmesi mümkündür.

(6) Mali gücün başvuru sahibi tüzel kişi ve ortakları tarafından birlikte tevsik edilmesi durumunda ortakların, başvuru sahibi tüzel kişinin tevsik ettiği miktar sonrasında kalan tutarın payları oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmeleri zorunludur.

(7) Tüzel kişi ortağın mali gücünü tevsik edememesi durumunda tüzel kişinin mevcut ortağı olan kişilerin mali güçlerini payları oranında tevsik etmeleri zorunludur. Kıymetli madenler aracı kurumu ve kıymetli madenler aracı

kuruluşu pay devri izinlerinde mali güç tevsiki

MADDE 6- (1) Kıymetli madenler aracı kurumlarının pay devri izni başvurularında payları devralacak olan kişiler en az Yönetmeliğin

4 üncü maddesinde yer alan asgari ödenmiş sermaye tutarının devralacakları pay oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmek zorundadır.

(2) Bankalar haricindeki kıymetli madenler aracı kuruluşlarının pay devri izni başvurularında payları devralacak olan kişiler en az Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde yer alan asgari ödenmiş sermaye tutarının devralacakları pay tutarı oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmek zorundadır.

(3) Payları devralacak kişinin tüzel kişi olması durumunda, tüzel kişinin gelirlerinin tevsik işleminde kullanılabilmesi için, tüzel kişinin paylarının tamamına sahip olan mevcut ortakların başvuru tarihi itibarıyla en az 1 yıl süreyle söz konusu tüzel kişinin ortağı bulunması gerekmektedir.

(4) Payları devralacak kişinin tüzel kişi olması durumunda, tüzel kişinin paylarının yüzde ellisinden fazlasına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde tüzel kişinin gelirleri tevsik işleminde kullanılamaz.

(5) Payları devralacak kişinin tüzel kişi olması durumunda, tüzel kişinin paylarının yüzde ellisinden azına sahip ortakların son 1 yıl içerisinde değişmiş olması halinde, söz konusu tüzel kişinin gelirlerinin değişmeyen pay oranı kadarlık kısmının mali güç tevsiki için kabul edilmesi mümkündür.

(6) Payları devralacak kişinin tüzel kişi olması ve mali gücünü tevsik edememesi durumunda tüzel kişinin mevcut ortağı olan kişilerin mali güçlerini payları oranında tevsik etmeleri zorunludur.

(7) Mali gücün payları devralacak tüzel kişi ve ortakları tarafından birlikte tevsik edilmesi durumunda tüzel kişinin ortaklarının, tüzel kişinin tevsik ettiği miktar sonrasında kalan tutarın payları oranına karşılık gelen kısmı kadar mali gücü bulunduğunu tevsik etmeleri zorunludur.

(8) Payların veraset yoluyla intikal etmesi veya pay devrinin bir mahkeme kararından kaynaklanması ya da payları devralacak kişinin mevcut pay sahibi kişinin eşi, alt soyu, üst soyu veya kardeşi olması durumunda mali güç tevsiki aranmaz.

Mali güç teşvikine ilişkin usul ve esaslar

MADDE 7- (1) Mali gücün tevsikinde aşağıdaki kriterler ayrı ayrı veya birlikte dikkate alınır:

a) Gerçek kişilerin başvurunun yapıldığı yıldan önceki son beş yıla ait onaylı vergi beyannamelerinde yer alan vergi sonrası net gelirlerinin toplamı,

b) Tüzel kişilerin başvurunun yapıldığı yıldan önceki son beş yıla ait onaylı vergi beyannamelerinde yer alan vergi sonrası net gelirlerinin toplamı,

c) Beyana tabi olmayan ücret geliri olan gerçek kişilerin başvurunun yapıldığı tarihten önceki son beş yıla ait yıllık net ücretleri toplamı,

ç) Gerçek kişilerin bankalarda bulunan mevduat, katılım veya kıymetli maden depo hesaplarında başvuru tarihinin en az 6 ay en fazla 1 yıl öncesinden beri bulundurulan tutarların günlük ortalaması,

d) Gerçek kişilerin bankalarda veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş aracı kurumlar nezdindeki yatırım hesaplarında başvuru tarihinin en az 6 ay en fazla 1 yıl öncesinden beri bulundurulan Devlet iç borçlanma senetleri ile Bakanlık veya Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Anonim Şirketi tarafından uluslararası sermaye piyasalarında ihraç edilmiş olan tahvil ve kira sertifikalarının günlük değerlerinin ortalaması,

e) Veraset yoluyla intikal eden her türlü menkul malın başvurunun yapıldığı tarihten önceki son beş yılda banka hesaplarına intikaline ve/ veya gayrimenkul malların başvurunun yapıldığı tarihten önceki son beş yılda satışı ve banka hesaplarına intikaline ilişkin ibraz edilen belgelerle tevsik edilen varlık toplamı.

f) Şube açma izni başvurularında, kıymetli madenler aracı kurumunun asgari ödenmiş sermayesini aşan tutar.

(2) Başvurunun, başvuru tarihinden önceki yıla ilişkin vergi beyannamesinin onaylanma tarihinden önce yapılmış olması halinde, bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan gelirler için başvuru tarihinden önceki yıl yerine başvuru tarihinden önceki altıncı yıla ilişkin onaylı vergi beyannamesi değerlendirmeye alınır.

(3) Bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan tutarlar için ilgili işveren tarafından onaylanmış maaş bordrosunun noter onaylı imza sirküleri ile birlikte ibraz edilmesi zorunludur.

(4) Bu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan tutarlar için banka tarafından bu Genelgenin Ek-1’inde yer alan örneğe uygun şekilde düzenlenecek yazının noter onaylı imza sirküleri ile birlikte ibraz edilmesi zorunludur. Banka yazısı Bakanlığa yapılan başvuru tarihinden en fazla 1 ay önce imzalanmış olmalıdır. Başvuru tarihinden sonra düzenlenen banka yazıları dikkate alınabilir. Yazıda yer alan tablo ayrıca elektronik ortamda (CD, harici bellek gibi) ile Genel Müdürlüğe iletilir.

(5) Bu maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan tutar hesaplanırken;

a) Devlet iç borçlanma senetleri ve Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Anonim Şirketi tarafından yurt içi piyasada ihraç edilen kira sertifikaları için; ilgili kıymetlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen ve Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet iç borçlanma senetleri ve kira sertifikalarının tip ve vadeler itibarıyla gösterge niteliğindeki günlük değerlerinin ortalaması

b) Bakanlık veya Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Anonim Şirketi tarafından uluslararası sermaye piyasalarında ihraç edilmiş olan tahvil ve kira sertifikaları için; günlük nominal değerlerinin ortalaması dikkate alınır.

(6) Bu maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan tutarlar için banka ya da aracı kurum tarafından bu Genelgenin Ek-2’sinde yer alan örneğe uygun şekilde düzenlenecek yazının noter onaylı imza sirküleri ile birlikte ibraz edilmesi zorunludur. Banka ya da aracı kurum yazısı Bakanlığa yapılan başvuru tarihinden en fazla 1 ay önce imzalanmış olmalıdır. Başvuru tarihinden sonra düzenlenen banka ya da aracı kurum yazıları dikkate alınabilir. Yazıda yer alan tablo ayrıca elektronik ortamda (CD, harici bellek gibi) ile Genel Müdürlüğe iletilir.

(7) Bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında gerçekleştirilen mali güç tevsikinde satışı gerçekleştirilen menkul veya gayrimen-

kul malların banka hesaplarına intikaline ilişkin illiyet bağını gösteren evrakların ibrazı zorunludur.

(8) Şube açma izni başvurularında kıymetli madenler aracı kurumunun asgari ödenmiş sermayesini aşan tutarların mali gücün tevsikinde kullanılabilmesi için, bu tutarın başvuru tarihi itibarıyla ödenmiş sermayesinde bulunması ve artırılan bu tutarın başvuru tarihinden önceki 6 ay boyunca sermayede mevcut olması şarttır.

(9) Başvuru sahibinin gelirini tevsik ederken resmi kayıtlar esas alınır.

(10) Kamu kurumlarına beyan edilmesi gerektiği halde beyan edilmemiş gelirler mali gücün tevsikinde dikkate alınmaz.

(11) Kişinin yurt dışı geliri olması durumunda ilgili ülkenin yetkili makamlarınca ve Türkiye’nin o ülkedeki konsolosluğunca veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması ya da ilgili ülkenin yetkili makamlarından elektronik ortamda doğrulanabilir olması ve başvuruya belgelerin noter onaylı tercümelerinin de eklenmesi şarttır. Bu kişilerin yerleşik olduğu ülkede kayıtların tutulduğu bir merci ya da sistem olmaması nedeniyle belgelerin temin edilememesi durumunda, bu durumun ilgili ülkenin yetkili mercilerinden alınacak bir belge ile tevsik edilmesi zorunludur.

(12) Başvuru tarihinden önce Yönetmelik, 23/2/2023 tarihli ve 32113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (2023/1) veya 30/1/2018 tarihli 30317 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:32/45) kapsamında yapılan başvurularda ilgili Genelgeler kapsamında mali gücün tevsiki için Bakanlığa tevsik edilen gelirlerin bu Genelge kapsamında mali güç tevsiki için yeniden kullanılması mümkün bulunmamaktadır. Ancak, bir başvuruda kısmen kullanılan gelire ait kalan tutar bu Genelge kapsamında değerlendirilebilir. İlgili başvurunun Bakanlıkça reddedilmiş olması halinde başvuruda tevsik edilen gelirler bu Genelge kapsamında mali güç tevsiki için kabul edilebilir.

Başvuruların Değerlendirilmesi

MADDE 8 – (1) Kıymetli madenler aracı kurumlarının kuruluş, faaliyet ve pay devri izni ile bankalar haricindeki kıymetli madenler aracı kuruluşlarının faaliyet izni ve pay devri başvuru işlemlerinde Yönetmeliğin ilgili hükümleri ve bu Genelgede yer alan hükümler uygulanır. Başvuru sahiplerinin bu Genelgede yer alan hükümler kapsamında mali güçlerini tevsik edememeleri durumunda Yönetmeliğin ilgili maddelerinde yer alan gerekli mali güce sahip olma şartının sağlanmaması sebebiyle başvurular reddedilir.

Yetki

MADDE 9- (1) Genel Müdürlük bu Genelgenin tatbikatını temin etmek amacıyla Genelgede öngörülmeyen halleri değerlendirmeye ve Genelgede öngörülen haller dışında kalan özel durumları inceleyip sonuçlandırmaya yetkilidir. Değerlendirme yapılırken başvuru sahiplerinin resmi kayıtlarla tevsik ettikleri bilgiler esas alınır.

Yürürlükten Kaldırılan Genelge

MADDE 10 – (1) 10/11/2021 tarihinde Bakanlık internet sitesinde yayımlanan Mali Güç Tevsikine İlişkin Genelge (KM-2021/2) yürürlükten kaldırılmıştır.

Mevcut Başvurular

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Genelgenin yürürlük tarihi itibarıyla Bakanlığa yapılmış bulunan ve henüz sonuçlanmayan başvurular için başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan Mali Güç Tevsikine İlişkin Genelge (KM-2021/2) ile bu Genelge hükümlerinden lehe olan uygulanır.

Yürürlük

MADDE 11– (1) Bu Genelge Bakanlık internet sitesinde yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 12– (1) Bu Genelge hükümlerini Genel Müdürlük yürütür.